Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda, kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilmesiyle yargıda birçok değişikliğe gidildi.

TBMM Genel Kurulunda, kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı. 12. Yargı Paketiyle noterlik işlemlerinden icra satışlarına, idari yargıdan ceza muhakemesine kadar birçok alanda kapsamlı değişiklik yapıldı. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması yeniden düzenlenirken, kaçak sanıkların yargılanması ve Yargıtay kararlarına itiraz süreçlerinde yeni esaslar getirildi. Miras kalan taşınmazların satışında ilk artırmanın mirasçılar arasında yapılmasının önü açıldı, elektronik ihalelerde bedeli yatırmayanlara yüzde 5 idari para cezası öngörüldü.

Paketle ayrıca dolandırıcılık suçları, genetik verilerin korunması, Adli Tıp Kurumundaki atama şartları ile iş gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında yeni dönem başlatıldı.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, TBMM’de kabul edilen yargı paketine ilişkin "Yargı hizmetlerinin daha hızlı, etkin ve verimli yürütülmesini sağlayacak düzenlemelerle adalet sistemimizi daha da güçlendireceğiz" değerlendirmesinde bulundu.

Yargı hizmetlerini; daha hızlı, daha etkin ve daha vatandaş odaklı hale getirmeyi hedefleyen yeni yargı paketinde öne çıkan düzenlemeler şu şekilde yer aldı.

Noterlik evraklarının incelenmesi ve elektronik iletimi düzenlendi

Noterlik Kanunu’nda yapılan değişiklikle, noterlik evrak ve defterlerinin mahkemeler, sulh ceza hakimlikleri, cumhuriyet başsavcılıkları, resmi daireler ve noterlikte soruşturma yapmaya yetkili kişiler tarafından incelenebilmesi düzenlendi. Evrakın aslının talep edilmesi halinde noter, belgenin onaylı bir örneğini saklayarak aslını ilgili makama gönderecek; onaylı örnek istenmesi durumunda ise belgeyi elektronik ortamda tarayıp güvenli elektronik imzayla ilgili merciye iletecek. Elektronik gönderimin mümkün olmadığı hallerde onaylı nüsha fiziki olarak gönderilecek. Bu işlemler için yevmiye numarası verilmeyecek, posta ve kanunda belirtilen yol masrafları dışında harç, vergi, değerli kağıt bedeli veya başka bir ücret alınmayacak.

Dolandırıcılık suçları ve genetik verilere yeni düzenleme

TCK’de yapılacak değişiklikle, dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına katılımın yalnızca banka hesabı, kartı, ödeme aracı veya kripto hesabına ait bilgilerin haksız menfaat amacıyla başkasına verilmesiyle sınırlı kalması halinde ceza yarı oranında indirilecek. Ceza Muhakemesi Kanunu’nda ise genetik inceleme sonuçlarının kimliksizleştirilerek özel bir sistemde saklanması, belirlenen sürelerin sonunda imha edilmesi ve haklı neden bulunması halinde kişinin bu verilerin silinmesini talep edebilmesi düzenlenecek.

Danıştay’ın daire sayısının düşürülmesine ilişkin süre uzatıldı

Danıştay Kanunu'ndaki değişiklikle, 2016'dan itibaren 10 yıl içinde Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik 23 Temmuz 2026'da sona erecek süre 4 yıl daha uzatılacak. Ayrıca Danıştay daire sayısının azalmayacak olması dolayısıyla boşalan her 2 üyelik için bir üye seçimi yapılması uygulamasından da 23 Temmuz 2030'a kadar vazgeçilecek.

Hakim ve savcı yardımcılarının eğitim ve sınav süreçleri yeniden düzenlendi

Anayasa Mahkemesinin iptal kararları doğrultusunda Hakimler ve Savcılar Kanunu’nda yapılan değişiklikle, hakim ve savcı yardımcılarına anayasa ve insan hakları hukuku, ceza, özel, idare, vergi ve usul hukuku ile duruşma yönetimi, karar yazımı, adalet hizmetlerinin yönetimi, uluslararası sözleşmeler, sık karşılaşılan davalar ve kişisel gelişim alanlarında eğitim verilmesi öngörüldü. Yazılı sınavların bu konulardan yapılacağı ve 100 puan üzerinden değerlendirileceği düzenlenirken, sözlü sınavlarda adayların mevzuat ve uygulama bilgisi, mesleki yeterliliği, hukuki sorunları kavrama ve çözme yeteneği, ifade gücü, özgüveni, temsil kabiliyeti, Türkçeyi kullanma becerisi ve genel kültür düzeyi değerlendirilecek. Ayrıca hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulması halinde uyarma cezası verilecek.

Miras kalan taşınmazların satışında yeni açık artırma usulü

İcra ve İflas Kanunu’nda yapılacak değişiklikle, tüm maliklerin miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verilmesi halinde, ilk açık artırma yalnızca malik olan mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Bu özel artırma usulü, sadece bir defaya mahsus olmak üzere uygulanacak.

Elektronik satış ilanlarına yeni kurallar

Elektronik satış portalında yayımlanacak ilanlarda, alacaklının teminat muafiyeti, Hazine’nin teminat göstermeyeceği ve tekliflerin asgari hangi bedeli aşması gerektiği açıkça belirtilecek. İhale bedelini süresinde yatırmayan alıcının teminatı iade edilmeyecek, satış masraflarına ve hak sahiplerinin alacaklarına mahsup edilecek; ayrıca teklif bedelinin yüzde 5’i oranında idari para cezası uygulanacak. Ortaklığın satış yoluyla giderildiği hallerde ise teminat, satış masrafları düşüldükten sonra paydaşlara hisseleri oranında dağıtılacak.

İdari yargıda yeni düzenlemeler

İdare ve vergi mahkemelerinde tek hakimle görülecek davaların kapsamı genişletilecek. Konusu 486 bin lirayı aşmayan bazı iptal, tam yargı ve vergi davaları ile öğrenci, kamu görevlisi, disiplin, burs ve 65 yaş aylığına ilişkin uyuşmazlıklar tek hakim tarafından karara bağlanacak.

Bölge idare mahkemeleri, sonucu hukuka uygun olan kararların gerekçesini değiştirebilecek ve maddi hataları düzeltebilecek. Usul eksiklikleri bulunması halinde karar kaldırılarak dosya ilk derece mahkemesine gönderilebilecek; keşif, bilirkişi veya duruşma eksiklikleri ise bölge idare mahkemesince tamamlanabilecek.

İstinaf sonrası verilen bazı kararlar 30 gün içinde Danıştayda temyiz edilebilecek. Ancak tek hakimle görülen davalar ile kanunda sayılan bazı uyuşmazlıklarda temyiz yolu kapalı olacak. Temyiz sınırının altındaki davalarda kararlar arasındaki parasal fark 55 bin lirayı geçmezse temyize başvurulamayacak.

Adli Tıp Kurumu’nda görev şartları değiştirildi

Adli Tıp Kurumunda ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanacaklarda uzmanlık belgesi veya doktora şartı aranacak. İhtisas kurulu üyeleri ile ilgili başkanların görev süresi 4 yıl olacak.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması yeniden düzenlendi

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan değişiklikle, 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası verilen sanıklar hakkında belirli şartlarla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek. Sanığın kasıtlı suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması ve mağdurun ya da kamunun zararını gidermesi gerekecek. Sanık 5 yıl denetime tabi tutulacak; yükümlülüklere uyması ve yeni bir kasıtlı suç işlememesi halinde dava düşecek, aksi durumda hüküm açıklanacak. Kararlara karşı istinaf ve şartlarına göre temyiz yolu açık olacak; işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin kötü muamele niteliğindeki suçlarında bu hükümler uygulanmayacak.

Hukuk yargılamasında süre ve temyiz düzenlemesi

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yapılacak değişiklikle belirsiz alacak davası düzenlemesi yürürlükten kaldırılacak; alacağın bir kısmının dava edilmesi halinde talep, tahkikat bitene kadar bir defaya mahsus artırılabilecek ve zamanaşımı artırılan bölüm için de dava tarihinde kesilmiş sayılacak. Duruşmalar arasındaki süre zorunlu haller dışında 3 ayı geçemeyecek, ses ve görüntü sistemiyle duruşmaya katılanlar için bazı işlemler dışında ıslak imza şartı aranmayacak. Davaların birleştirilmesi ve ayrılmasına ilişkin kararlara karşı başvuru yolları yeniden belirlenirken, bölge adliye mahkemelerinin kararlarının temyiz edilebilmesi parasal sınırlara bağlanacak; temyiz sınırının altında kalan, yalnızca yargılama gideri veya vekalet ücretine ilişkin kararlar temyiz edilemeyecek.

Yargıtay kararlarına itiraz ve kaçak sanıkların yargılanmasına yeni düzenleme

Yargıtay ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları hariç olmak üzere tüm kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, resen veya istem üzerine dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren 3 ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilecek. Buna göre, kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilecek ancak daha önce sorgusu yapılmamış ise mahkumiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemeyecek. Güvenlik tedbirine karar verilmesi halinde kaçak sanık veya müdafii, savunma hakkının kullanılmak istendiğini belirterek yargılamanın yenilenmesini talep edebilecek.

Yargıtay ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları hariç olmak üzere tüm kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, resen veya istem üzerine dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren 3 ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilecek. Sanığın lehine itirazda süre aranmayacak. İstem, sanık veya sanık adına kanun yoluna başvurma hakkı olanlar ile katılan, katılma isteği karara bağlanmamış ya da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar tarafından yapılacak.

İş gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz ve mahsup esasları değişiyor

Kanunla, Türk Borçlar Kanunu'nda yapılan değişikliğe göre, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ile ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar nedeniyle, zarar görenin veya destekte bulunan kişinin kazancının bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminat miktarının toplamına haksız fiil veya zarar doğuran olayın meydana geldiği tarihten, zarar görenin veya destekte bulunan kişinin kazancının bilinemediği döneme ilişkin hesaplanan tazminat miktarının toplamına ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecek.

Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ile ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplara bağlı tazminatlar için ifa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilecek.